Jeton në Zvicër me leje B dhe dëshiron të punosh si i vetëpunësuar (ose të kalosh nga punësimi në vetëpunësim)? Në shumë raste kjo është e mundur – por jo «automatikisht». Vendimtare është që (1) të veprosh saktë nga ana e ligjit të migracionit, (2) të njihesh si i vetëpunësuar nga sigurimi shtetëror për pension (AHV/AVS) dhe (3) t'i organizosh taksat dhe TVSH-në si duhet që nga fillimi.
Ky udhëzues u drejtohet kryesisht shtetasve të EU/EFTA-s me leje B (leja e qëndrimit B EU/EFTA / Permis B UE/AELE). Ai i kushton vëmendje dallimeve kantonale: parimet bazë janë kombëtare, por zbatimi kalon shpesh përmes zyrave kantonale të migracionit dhe arkave të kompensimit.
Shënim: ky artikull është një orientim praktik dhe nuk zëvendëson këshillimin individual ligjor apo tatimor. Të vlefshme janë të dhënat e kantonit tënd dhe të autoriteteve përgjegjëse.
Pse fillimi shpesh dështon – edhe pse «lejohet»
Pengesat më të shpeshta nuk janë vetë ligji, por dëshmitë që mungojnë, klasifikimi i gabuar te AHV-ja dhe mungesa e planifikimit financiar. Me një dokumentacion të rregullt kursen kohë, stres dhe pagesa shtesë.
Dëshmi që mungojnë
Pa kontrata/fatura/portofol, statusi «i vetëpunësuar» vështirë se provohet.AHV/AVS e keqkuptuar
I vetëpunësuar je vetëm atëherë kur të njeh arka e kompensimit.Taksat & TVSH-ja të nënvlerësuara
Rezervat, ndjekja e xhiros dhe një kontabilitet i rregullt janë vendimtare.Përmbledhje e shpejtë: pikat më të rëndësishme në 60 sekonda
- Po, lejet B EU/EFTA në parim e lejojnë veprimtarinë e pavarur – me kusht që vetëpunësimin ta provosh realisht. (Bazat & kushtet: Sekretariati Shtetëror për Migracionin, SEM)
- Si rregull duhet ta sqarosh ose ta njoftosh statusin/ndryshimin e veprimtarisë pranë zyrës kantonale të migracionit (praktika ndryshon nga kantoni në kanton).
- Për sigurimet shoqërore vlen: «i vetëpunësuar» je vetëm atëherë kur arka e kompensimit (AHV/AVS) të njeh si të tillë.
- TVSH-ja bëhet relevante kur xhiroja jote e tatueshme botërore (nga shërbimet) arrin pragun prej CHF 100’000 (me përjashtime sipas veprimtarisë/shërbimit). (ESTV/AFC)
- Për vazhdimin e lejes është vendimtare që të jesh ekonomikisht aktiv dhe ta mbash veten financiarisht. (SEM)
Çfarë do të thotë «freelancer» në Zvicër – dhe çfarë vlen si «i vetëpunësuar»?
Në kontekstin zviceran, «freelancer» nënkupton pothuajse gjithmonë veprimtari të pavarur fitimprurëse (selbständigerwerbend / indépendant). Shembuj tipikë:
- konsulencë IT, dizajn, përmbajtje, marketing, përkthime
- coaching/trajnime (sipas mënyrës së organizimit, ndonjëherë edhe me leje të veçantë)
- fotografi, produksion videosh, menaxhim projektesh
E rëndësishme: i vetëpunësuar nuk do të thotë thjesht «lëshoj fatura». Autoritetet dhe arkat e kompensimit shikojnë kritere si:
- punë për llogarinë tënde dhe me rrezikun tënd
- disa klientë ose të paktën mundësia për të pasur disa
- çmime që i cakton vetë, organizim i pavarur i punës
- asnjë integrim në organizatën e klientit (ndryshe nga punësimi)
- strukturë e pavarur biznesi (p.sh. faqe interneti, branding, kushte të përgjithshme, oferta/kontrata, kontabilitet)
Ky dallim është thelbësor, sepse përcakton:
- nëse je i siguruar si i punësuar apo si i vetëpunësuar,
- cilat zbritje/kontribute vlejnë,
- cilat dëshmi duhet t'i paraqitësh zyrës së migracionit.
A lejohet të punosh si i pavarur me leje B? (EU/EFTA)
Për shtetasit e EU/EFTA-s, në kuadër të lëvizjes së lirë të personave vlen: një leje B EU/EFTA në parim mund të përdoret edhe për veprimtari të pavarur, me kusht që veprimtaria të jetë reale dhe ti t'i plotësosh e t'i provosh kushtet. SEM përshkruan logjikën e të drejtave të qëndrimit EU/EFTA dhe kushtet për lejet B (ndër të tjera aktivitetin ekonomik dhe vetëmbajtjen financiare).
Burimi: SEM – temat & FAQ për EU/EFTA (bazat).
https://www.sem.admin.ch/sem/de/home/themen/fza_schweiz-eu-efta/eu-efta_buerger_schweiz/faq.html
EU/EFTA kundrejt shteteve të treta (jo EU/EFTA): shënim i rëndësishëm
Ky artikull fokusohet te EU/EFTA. Për shtetasit jo EU/EFTA, veprimtaritë e pavarura me leje B «normale» janë shpesh shumë më të kufizuara dhe zakonisht të mundshme vetëm në situata specifike (p.sh. leje të veçanta, themelim ndërmarrjeje me shqyrtim kantonal/federal). Nëse nuk je nga EU/EFTA: sqaro patjetër paraprakisht me zyrën e migracionit se cilat opsione janë realiste.
«Freelance krahas punës» (side-gig) – a funksionon?
Shpesh po, por logjika mbetet e njëjtë: edhe një veprimtari dytësore është veprimtari fitimprurëse. Vendimtare është që ti:
- të veprosh saktë nga ana e ligjit të migracionit (njoftim/sqarim),
- ta trajtosh saktë AHV/AVS-në (vetëpunësim ose, sipas rastit, formë e përzier),
- t'i deklarosh saktë taksat.
Pikërisht te punët dytësore ndodhin gabimet më të shpeshta (p.sh. mungesa e njohjes nga AHV-ja ose mungesa e rezervave për taksat).
Dëshmitë janë çelësi i gjithçkaje
Vendimet e autoriteteve në praktikë varen shpesh nga dokumentacioni: oferta, kontrata, fatura, dëshmi pagesash dhe një përshkrim i shkurtër e bindës i veprimtarisë sate.

Hap pas hapi: si të fillosh si i vetëpunësuar me leje B
Hapi 1: Sqaro statusin tënd me zyrën kantonale të migracionit
Në praktikë, shumë kantone duan të shohin që ti:
- vazhdon t'i plotësosh kushtet e qëndrimit, dhe
- je realisht i vetëpunësuar ose po bëhesh i tillë.
Sipas kantonit, kjo bëhet si:
- ndryshim formal statusi (nga «i punësuar» në «i vetëpunësuar»),
- ose si njoftim me dëshmi,
- ose si shqyrtim në kuadër të vazhdimit të radhës të lejes.
Këshillë: pyet me shkrim se cilat dokumente i kërkon konkretisht kantoni yt, dhe ruaje përgjigjen.
Shembull i dobishëm për kërkesat kantonale (lista dokumentesh/procesi):
Kantoni i Bernës – të vetëpunësuar EU27/EFTA (shembull dëshmish tipike)
https://www.migration.sid.be.ch/de/start/arbeit/selbststaendigerwerbende-eu27-efta.html
Hapi 2: Ndërto dosjen tënde «Proof of Self-Employment» (paketa e dëshmive)
Shumë procedura varen tërësisht nga dokumentacioni yt. Krijo një dosje (mjafton në formë digjitale) që mbulon këto pika:
A) Dëshmi që ke porosi (ose që po i përgatitni në mënyrë shumë konkrete)
- kontrata klientësh të nënshkruara / kontrata kuadër
- oferta dhe konfirmime porosish
- fatura tashmë të lëshuara (me dëshmi pagese)
- përshkrime projektesh, specifikime punësh (statements of work)
B) Dëshmi që veprimtaria është reale dhe e qëndrueshme
- një plan biznesi i shkurtër (shpesh mjaftojnë 1–2 faqe)
- listë çmimesh/tarifë ditore, pozicionimi, tregu i synuar
- faqe interneti/portofol, LinkedIn, referenca
- dëshmi për mjetet e punës (laptop/softuer) dhe, sipas rastit, qiraja e lokalit të biznesit (jo e detyrueshme, por ndihmon)
C) Pavarësia financiare / jetesa
- pasqyra bankare, rezerva, parashikim të ardhurash
- sipas rastit, dëshmi për të ardhura të vazhdueshme (edhe nga punësimi me kohë të pjesshme, nëse ke model të përzier)
Pse është e rëndësishme: për të drejtat e qëndrimit EU/EFTA, aktiviteti ekonomik dhe vetëmbajtja financiare luajnë rol qendror – sidomos te vazhdimet e lejes. (SEM)
Hapi 3: AHV/AVS – njohja si i vetëpunësuar (SVA/arka e kompensimit)
Një gabim i shpeshtë: «Kam leje B, pra jam automatikisht i vetëpunësuar.»
Jo – nga pikëpamja e sigurimeve shoqërore, këtë e vendos arka e kompensimit.
Çfarë bën zakonisht:
- Gjej arkën e kompensimit/SVA-në përgjegjëse të kantonit tënd.
- Dorëzo regjistrimin si i vetëpunësuar.
- Bashkëngjit dëshmitë (kontrata, fatura, përshkrim i veprimtarisë).
- Prit vendimin: njohje si i vetëpunësuar ose klasifikim si i punësuar (p.sh. në rast vetëpunësimi fiktiv de facto).
Këshillë praktike: nëse në fillim ke vetëm një projekt klienti, trego veçanërisht qartë se ti:
- e mban vetë rrezikun sipërmarrës,
- nuk je i integruar në organizatën e klientit,
- punon i lirë në kohë/vend/metodë,
- planifikon të fitosh klientë të tjerë në periudhë afatmesme.
Hapi 4: Taksat – planifiko para se të dalë fatura e parë
Si i vetëpunësuar, fitimin tënd e taton si rregull në kuadër të deklaratës tatimore vjetore (të ardhura/pasuri; sipas kantonit dhe situatës). Planifikimi është i rëndësishëm, sepse rrjedha jote e parasë mund të luhatet.
Çfarë të bëni që nga fillimi
- rezervë e veçantë për taksat (p.sh. lër mënjanë çdo muaj një përqindje)
- regjistro saktë shpenzimet e biznesit (dëftesat!)
- ndarje e qartë privat/biznes (një llogari e veçantë ndihmon)
Nëse po kalon nga punësimi:
Sqaro si do të duket barra jote tatimore gjatë tranzicionit (shmang ngarkesën e dyfishtë, planifiko parapagesat/faturën tatimore provizore).
Hapi 5: TVSH-ja – kur bëhen të vetëpunësuarit të detyruar për TVSH?
Në Zvicër, si rregull bëhesh i detyruar për TVSH kur xhiroja jote arrin pragun prej CHF 100’000 (zakonisht brenda një viti). Detajet varen nga lloji i shërbimit dhe situata; vendimtare është praktika e ESTV-së (Administrata Federale e Tatimeve).
- Faqja zyrtare relevante (detyrimi për TVSH & pragjet/bazat):
https://www.estv.admin.ch/estv/de/home/mehrwertsteuer/mwst-steuerpflicht/mwst-auslaendische-unternehmen.html
E rëndësishme për të vetëpunësuarit
- «Xhiro» nuk do të thotë fitim, por të ardhura nga shërbimet.
- Nëse punon me klientë të huaj, vlerësimi i TVSH-së (vendi i kryerjes së shërbimit) është më i ndërlikuar. Në rast pasigurie, përfshi herët një kontabilist (Treuhand) ose një këshilltar tatimor – ose sqaro me ESTV-në nëse dhe nga cili moment ka kuptim apo është i nevojshëm regjistrimi.
Hapi 6: Opsionale – ndërmarrja individuale (Einzelfirma) & Regjistri tregtar
Shumë të vetëpunësuar fillojnë si ndërmarrje individuale (Einzelfirma) (raison individuelle). Regjistrimi në Regjistrin tregtar (Handelsregister) nuk është gjithmonë i nevojshëm menjëherë; ai bëhet relevant nga pragje të caktuara xhiroje ose situata të veçanta.
Pavarësisht kësaj vlen: një paraqitje profesionale dhe dokumente të qarta (kushte të përgjithshme, ofertë, faturë) të ndihmojnë si te klientët, ashtu edhe te autoritetet.
Cilat dokumente kërkojnë zakonisht autoritetet?
Nuk ekziston «një» listë e vetme kombëtare, por dëshmitë e kërkuara ngjajnë shumë me njëra-tjetrën. Shpesh kërkohen:
- pasaportë/letërnjoftim i vlefshëm, leja aktuale B EU/EFTA
- dëshmi banimi në Zvicër (kontrata e qirasë, vërtetim banimi)
- përshkrim i veprimtarisë së pavarur (sektori, shërbimet, klientët e synuar)
- kontrata/oferta, fatura, dëshmi pagesash
- dëshmi që veprimtarinë e ushtron realisht (p.sh. faqe interneti, portofol)
- dëshmi e qëndrueshmërisë financiare (buxhet, rezerva)
- sipas rastit, korrespondenca me AHV-në (regjistrimi/konfirmimi i arkës së kompensimit)
Si orientim se si i strukturojnë kantonet këto kërkesa, ndihmojnë faqet kantonale si ajo e Kantonit të Bernës (me karakter shembulli).
https://www.migration.sid.be.ch/de/start/arbeit/selbststaendigerwerbende-eu27-efta.html
Kostot & kohëzgjatja: çfarë duhet të planifikosh realisht (ndryshon sipas kantonit)
Tarifat dhe kohët e përpunimit ndryshojnë nga kantoni në kanton. Një shembull zyrtar tregon:
- Tarifa (shembull): CHF 65 për EU/EFTA L ose B (plus dërgesa)
- Koha e përpunimit (shembull): rreth 4–6 javë
Burimi (shembull nga Kantoni i Solothurnit – faqja e shërbimit me kosto/kohë):
https://so.ch/services/bewilligung-fuer-eine-selbstaendige-erwerbstaetigkeit-eu-efta/
Si ta përdorësh saktë këtë informacion: merri kostot/kohët si orientim të përafërt – të vlefshme janë të dhënat e kantonit tënd.
Gabimet e shpeshta (dhe si t'i shmangësh)
1) «Leje B = mund të bëj gjithçka» (pa dëshmi)
Edhe pse shtetasit e EU/EFTA-s kanë shumë të drejta: në praktikë autoritetet duan të shohin dëshmi.
Zgjidhja: dosje dëshmish (kontrata, fatura, plan biznesi) që nga dita e parë.
2) Nënvlerësimi i AHV/AVS
Pa klasifikim korrekt rrezikon pagesa shtesë ose mbulim të gabuar sigurimi.
Zgjidhja: regjistrohu herët pranë arkës së kompensimit dhe sqaro klasifikimin.
3) Asnjë rezervë për taksa dhe kontribute shoqërore
Të ardhurat e parregullta mund të sjellin shpejt probleme likuiditeti.
Zgjidhja: rezervë mujore + kontabilitet i rregullt (edhe kur biznesi është «i vogël»).
4) Vetëpunësimi fiktiv (marrëdhënie punësimi de facto)
Nëse një klient të trajton si punonjës të vetin, kjo mund të shkaktojë probleme.
Zgjidhja: siguro pavarësi kontraktuale dhe praktike (fushëveprim, rezultate, mjetet e tua, pa të drejtë urdhërimi si te punonjësit).
5) Vlerësimi i vonuar (ose i gabuar) i TVSH-së
Pragu prej CHF 100’000 harrohet lehtë – sidomos te bizneset që punojnë nga distanca dhe rriten shpejt.
Zgjidhja: ndiqe xhiron vazhdimisht dhe sqaroje çështjen e TVSH-së herët.
FAQ: Leja B & puna si i vetëpunësuar në Zvicër
A mund të punoj si i vetëpunësuar me leje B?
Për EU/EFTA: në parim po, me kusht që veprimtaria e pavarur të jetë reale dhe të mund t'i paraqitësh dëshmitë e nevojshme. Bazat & kushtet: https://www.sem.admin.ch/sem/de/home/themen/fzaschweiz-eu-efta/eu-eftabuerger_schweiz/faq.html
A duhet ta ndryshoj lejen time nëse kaloj nga punësimi në vetëpunësim?
Shpesh duhet të paktën ta njoftosh ndryshimin ose të bësh që zyra e migracionit ta konfirmojë – praktika e saktë varet nga kantoni. Sqaroje drejtpërdrejt me zyrën tënde (dhe dokumentoje përgjigjen).
Cilat dëshmi vlejnë si «provë e vetëpunësimit»?
Tipike janë: kontrata klientësh, oferta/konfirmime porosish, fatura + dëshmi pagesash, përshkrim i veprimtarisë, plan biznesi/plan financiar, faqe interneti/portofol, sipas rastit regjistrimi në AHV. Shembull nga Kantoni i Bernës: https://www.migration.sid.be.ch/de/start/arbeit/selbststaendigerwerbende-eu27-efta.html
Çfarë ndodh me vazhdimin e lejes B nëse të ardhurat e mia janë të ulëta?
Thelbësore është që të jesh ekonomikisht aktiv dhe ta mbash veten financiarisht. Te të ardhurat e parregullta ndihmojnë porositë në pritje, faturat, rezervat dhe buxheti. Bazat nga SEM: https://www.sem.admin.ch/sem/de/home/themen/aufenthalt/euefta/ausweisbeuefta.html
A mund të punoj për klientë të huaj ndërsa banoj në Zvicër?
Në shumë raste po – por kjo mund të ketë pasoja për taksat dhe TVSH-në (vendi i kryerjes së shërbimit, detyrimet e regjistrimit etj.). Dokumento saktë shërbimet e tua dhe, në rast pasigurie, kërko sqarim profesional.
Nga cili moment duhet të llogaris TVSH?
Si rregull nga CHF 100’000 xhiro (detajet sipas rastit). ESTV/AFC: https://www.estv.admin.ch/estv/de/home/mehrwertsteuer/mwst-steuerpflicht/mwst-auslaendische-unternehmen.html
A vlejnë ende kuota apo kufizime për shtetasit kroatë?
Komunikimi i Këshillit Federal i 14 janarit 2026: pragjet nuk u arritën, prandaj nuk ka më kuota (lëvizje e lirë e plotë e personave). Burimi: https://www.vtg.admin.ch/en/newnsb/ciU7vNgDGQu6
Lista e kontrollit: në 10 pika drejt vetëpunësimit të rregullt (B EU/EFTA)
- Kontakto zyrën kantonale të migracionit: sqaro procesin/dokumentet për statusin «i vetëpunësuar»
- Mblidh dëshmitë: kontrata/oferta, fatura, portofol, plan i shkurtër biznesi
- Arka e kompensimit AHV/AVS: dorëzo regjistrimin si i vetëpunësuar
- Banka: hap një llogari biznesi të veçantë (ose të paktën qartësisht të ndarë)
- Kontabiliteti: digjitalizo dëftesat, përcakto kategoritë (mjete digjitale/tabela)
- Kontratat: përshkrim i qartë i shërbimit, afate pagese, anulim/vonesë
- Standardi i faturave: të dhëna të plota në faturë, numërim konsistent
- Rezervat: lër mënjanë çdo muaj për taksa/kontribute shoqërore
- Monitorimi i TVSH-së: ndiqe xhiron çdo muaj, kontrollo pragun herët
- Përgatit vazhdimin e lejes: dokumento vazhdimisht dosjet dhe rezultatet
Hapi tjetër: faturo profesionalisht – pa stres me autoritetet, klientët apo TVSH-në
Kur fillon si i vetëpunësuar në Zvicër, fatura jote është më shumë se një «kërkesë pagese»: ajo është pjesë qendrore e dëshmive të tua (të ardhurat, marrëdhënia me klientin, veprimtaria e biznesit) dhe më vonë, sipas rastit, edhe e organizimit tënd të TVSH-së.
Me Magic Heidi krijon fatura profesionale për pak minuta, mban gjithmonë pasqyrën e faturave të paguara/të papaguara dhe ndërton që nga fillimi një dokumentacion të rregullt – veçanërisht i dobishëm kur të duhen dëshmi për autoritetet ose për kontabilitetin tënd.
Burimet (përzgjedhje)
- Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM) – bazat & FAQ për EU/EFTA: https://www.sem.admin.ch/sem/de/home/themen/fza_schweiz-eu-efta/eu-efta_buerger_schweiz/faq.html
- SEM – informacione për lejen B EU/EFTA: https://www.sem.admin.ch/sem/de/home/themen/aufenthalt/eu_efta/ausweis_b_eu_efta.html
- Kantoni i Bernës – të vetëpunësuar EU27/EFTA (shembull dokumentesh/procesi): https://www.migration.sid.be.ch/de/start/arbeit/selbststaendigerwerbende-eu27-efta.html
- Kantoni i Solothurnit – leja për veprimtari të pavarur EU/EFTA (kosto/kohë, shembull): https://so.ch/services/bewilligung-fuer-eine-selbstaendige-erwerbstaetigkeit-eu-efta/
- ESTV/AFC – tatimi mbi vlerën e shtuar / detyrimi tatimor (bazat): https://www.estv.admin.ch/estv/de/home/mehrwertsteuer/mwst-steuerpflicht/mwst-auslaendische-unternehmen.html
- Administrata Federale Zvicerane (VBS) – njoftimi për Kroacinë/lëvizjen e lirë të personave (14.01.2026): https://www.vtg.admin.ch/en/newnsb/ciU7vNgDGQu6
Fillo si duhet – me fatura të qarta dhe dokumentacion që nga dita e parë
Fatura, dëftesa dhe pasqyrë e plotë në një vend – ideale për dëshmi, kontabilitet dhe më vonë për TVSH-në.

